De geschiedenis
van cognac en armagnac
De geschiedenis van armagnac en zijn " geneeskrachtige werking ".
Armagnac is de oudste eau-de-vie van Frankrijk en staat al sinds het begin van de 14de eeuw bekend om zijn geneeskrachtige werking.
In de archieven van het Vaticaan werd een boek van Meester Vital Dufour teruggevonden : " Zeer nuttig boek om gezond en in goede vorm te blijven ", dat werd geschreven rond 1310. Deze voormalige student geneeskunde was prior in de kloosters van Eauze en St Mont.
" Van deze brandewijn wordt beweerd dat ze 40 krachten of uitwerkingen bezit als men hem op medische wijze en met mate inneemt. Tot deze geneeskrachtige werkingen behoren onder meer de volgende :
Hij scherpt de geest indien men hem met mate inneemt, hij brengt het verleden terug in het geheugen, hij maakt de mens vrolijk boven alles, hij houdt de jeugdigheid in stand en vertraagt seniliteit.
Hij doet hoofdpijn verdwijnen, vooral hoofdpijn als gevolg van een verkoudheid, indien men hem geflambeerd met suiker of als grog drinkt.
Indien men de drank in de mond houdt, maakt hij de tong los en geeft hij stoutmoedigheid aan verlegen personen…
Hij kookt eieren en conserveert gebakken of rauw vlees… Indien men kruiden in de drank legt, onttrekt hij er de geneeskundige krachten aan. Hij doet roodheid en warmte uit de ogen verdwijnen en stopt het vloeien van tranen.
Hij geneest hepatitis en jicht indien men met mate drinkt.
Hij geneest verwondingen door de drank erop aan te brengen.
Veelvuldig insmeren van een verlamd ledemaat brengt het terug in de normale toestand.
Hij verzacht tandpijn en neemt vieze geuren weg.
Hij doet roodheid van de keel verdwijnen indien men regelmatig gorgelt.
Hij doet oorpijn en doofheid verdwijnen en geneest de fistels van een sjanker...
Hij doet blaas- of nierstenen verdwijnen op voorwaarde dat men er af en toe en met mate van drinkt.
Zo zal ook de leprapatiënt bij matig gebruik zijn lepra kunnen afremmen.
Hij is nuttig voor zwangere vrouwen indien zij er af en toe en met mate van drinken. " In een recentere periode werden aan de universiteiten van Vancouver in Canada en Bordeaux in Frankrijk stellingen verdedigd die het antiradicalaire vermogen en de beschermende rol van armagnac benadrukken in de aggregatie van bloedplaatjes, die dan weer een rol speelt bij hart- en vaatziekten. Dit wordt de zogenaamde " Franse paradox " - of beter gezegd " Gasconse paradox " - genoemd. Tussen de 15de en de 17de eeuw blijkt armagnac steeds meer te worden verhandeld: de drank is dan op talloze markten in de Gascogne terug te vinden.
De rol van de Hollanders
ArmagnacIn de 17de eeuw werd door de Engelsen de doorgang via de Garonne verboden voor alle wijnen die niet uit Bordeaux afkomstig waren. Om deze maatregel te omzeilen, gingen de Hollanders de wijn dan maar distilleren om er brandewijn van te maken, die niet aan het embargo onderworpen was. Om fluctuaties als gevolg van goede en slechte jaren te vermijden, werd de armagnac opgeslagen in eikenhouten vaten. Na een paar jaar ontdekten ze een wonder: door het eikenhout had de drank - net als bij cognac - rondeur en een mooie bronzen kleur gekregen en er hadden zich een heleboel aroma's ontwikkeld. Uit die combinatie van eikenhout en brandewijn uit de Gascogne ontstond dan armagnac, zoals die nu nog wordt geschonken in vermaarde restaurants overal ter wereld.
CognacDe geschiedenis van cognac gaat terug tot de 16de eeuw, ruim tweehonderd jaar later dan de armagnac. In die tijd voeren Hollandse schepen naar de Charentestreek om er de befaamde wijnen te laden. Ze volgden de rivier tot in Cognac, dat al sinds de 11de eeuw bekendstond om zijn beroemde zoutopslag. De wijngaarden produceerden er een kwaliteitswijn, maar door de grote hoeveelheden werd het al snel lastig om alle wijn te slijten. Bovendien hadden de wijnen maar een laag alcoholgehalte en ze leden onder het zeetransport richting Hollandse kust, dat wel enkele weken kon duren. Om het transportvolume én de kosten te beperken, bedachten de Hollanders een handigheid: ze veranderden de wijn in gebrande wijn of " brandwijn ", dat later de naam " brandy " zou opleveren. Terug in Holland werd de " brandwijn " opnieuw drinkbaar door er water aan toe te voegen, wat weer de oorspronkelijke wijn opleverde. Op een dag werd een vergeten eikenhouten vat ontdekt. De " brandwijn " zat er al enkele jaren in. Door het contact met het eikenhout was het drankje veranderd in een zachte en smaakvolle alcohol. De cognac was geboren en zou enkele eeuwen later de beroemdste eau-de-vie ter wereld worden.
Verwoest door druifluis
In de 19de eeuw beslaat het wijngebied van de cognac zo'n 280.000 hectare, maar in 1875 wordt het voor 80% verwoest door druifluis. Na de ramp worden de wijngaarden herplant met de sterkere druivensoort Ugni blanc. Hetzelfde verging het de armagnac: nagenoeg de volledige wijngaard - ruim 10.000 hectare - werd door dezelfde epidemie vernietigd. Ook hier werd bij de herbeplanting voornamelijk de Ugni blanc gebruikt.
